Dysleksja w liczbach
Specyficzne trudności w uczeniu się czytania, pisania i arytmetyki znajdują się w dwóch światowych klasyfikacjach medycznych ”europejskiej” i „amerykańskiej”: w ICD-10 „Międzynarodowej Statystycznej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych” (2000 wyd. Vesalius, Instytut Psychiatrii i Neurologii), zatwierdzonej przez WHO w Genewie w 1992 roku i obowiązującej w naszym kraju oraz w DSM- IV „Diagnostycznym i Statystycznym Podręczniku Zaburzeń Zdrowia Psychicznego” zatwierdzonym w 1994 przez Amerykańskie Towarzystwo Psychiatryczne, używanym również w Polsce. Obie te klasyfikacje zawierają opisowe nazwy szerokiej kategorii zaburzeń uczenia się, określane jako „Specyficzne zaburzenia rozwoju umiejętności szkolnych” (F81) lub „Zaburzenia uczenia się” (315). Podstawą do rozpoznania dysleksji rozwojowej jest również definicja opublikowana w 1994 roku przez Międzynarodowe Towarzystwo Dysleksji im. Ortona: „Dysleksja jest jednym z wielu różnych rodzajów trudności w uczeniu się. Jest specyficznym zaburzeniem o podłożu językowym, uwarunkowanym konstytucjonalnie. Charakteryzuje się trudnościami w dekodowaniu pojedynczych słów, co najczęściej odzwierciedla niewystarczające zdolności przetwarzania fonologicznego…” (tłum. prof. Marty Bogdanowicz). Pierwsze publikacje i badania nad dysleksją pojawiły się w Polsce już w okresie międzywojennym.
Mówiąc językiem nienaukowym, określenie dysleksja rozwojowa jest określeniem nadrzędnym w stosunku do określeń dysleksja, dysgrafia i dysortografia.
Dysleksja - to trudności w czytaniu rozumiane jako trudności z techniką czytania oraz w czytaniu ze zrozumieniem.
Dysgrafia - to trudności w pisaniu poprawnym pod względem graficznym (brzydkie pismo).
Dysortografia - to trudności w pisaniu poprawnym pod względem ortograficznym (błędy ortograficzne i specyficzne).
Głęboką postać dysleksji - stwierdza się wówczas, kiedy nasilone są symptomy trudności w czytaniu i pisaniu a funkcje percepcyjno – motoryczne nie wykształciły się harmonijnie. Występują wówczas nasilone trudności zarówno w czytaniu jak i w pisaniu. Problem dotyczy 4% uczniów z dysleksją rozwojową.
Badania prowadzone w Polsce wykazały, że dysleksja rozwojowa występuje u ok. 15% populacji, z czego lżejsze przypadki stanowią ok. 10%, a poważniejsze ok. 4% (Jaklewicz, Bogdanowicz, Męcik 1975, Bogdanowicz 1976, 1983, Jaklewicz, 1980). Z danych Centralnej Komisji Egzaminacyjnej (CKE) za 2006 rok wiadomo, że z dostosowania sprawdzianu pod kątem dysleksji skorzystało 42 411 uczniów, czyli 9,1% populacji szóstoklasistów (od 4,3% w województwie podkarpackim do 16,1% w województwie pomorskim), a z dostosowania egzaminu gimnazjalnego 533 772 uczniów, czyli 10,3% populacji gimnazjalistów (od 5,9% w województwie podkarpackim do 26,9% w województwie pomorskim). Analiza danych CKE w latach 2002–2006 pozwala zaobserwować tendencję zwyżkową, jeśli chodzi o odsetek uczniów z dysleksją w skali kraju. Na tej podstawie można powiedzieć, że co najmniej 9–10% wszystkich dzieci w Polsce (wiele wskazuje na to, że nie wszystkie są zdiagnozowane) ma specyficzne trudności w czytaniu i pisaniu (dysleksję rozwojową), a co za tym idzie wymaga w procesie edukacji specjalistycznej pomocy. Nieudzielanie jej w konsekwencji znacznie ograniczy możliwości odnoszenia sukcesów w dalszej edukacji i w dorosłym życiu.
Polskie Towarzystwo Dysleksji, od dziewiętnastu lat działające w Polsce i stowarzyszone w European Dyslexia Association, wspólnie z Ministerstwem Edukacji i Centralną Komisją Egzaminacyjną, wypracowało szereg uregulowań systemowych w organizacji pomocy psychologiczno–pedagogicznej skierowanych do uczniów ze specyficznymi trudnościami w uczeniu się.
Renata Czabaj
Przewodnicząca Zarządu Głównego PTD